Jak przygotować okna na zimę?

Zima to prawdziwy test sprawności, wytrzymałości i szczelności naszych okien. Zanim słupki rtęci spadną poniżej zera, warto wykonać kilka prostych zabiegów, które pozwolą oknom lepiej znieść trudy tej pory roku. Regulacja okien na zimę, wyczyszczenie ramy okiennej i konserwacja uszczelek okiennych to tylko jedne z wielu czynności, które można wykonać, aby zabezpieczyć okna na zimę. Odpowiednio przygotowane okna na niskie temperatury to przede wszystkim gwarancja ciepłego domu oraz oszczędność pieniędzy na rachunkach za ogrzewanie.

Lista kontrolna: jak przygotować okna na zimę

Każdy z tych punktów opisujemy dokładniej w dalszej części poradnika.

1. Mycie: umyj szyby, ramy i uszczelki, przeczyść otwory odwadniające i nawiewniki.
2. Przegląd: zrób test kartki i sprawdź, skąd wieje.
3. Okucia: wyreguluj docisk, nasmaruj ruchome części i w razie potrzeby ustaw tryb zimowy.
4. Uszczelki: elastyczne zakonserwuj, twarde i popękane wymień.
5. Szczeliny: jeśli zimno ciągnie od muru albo spod parapetu, uszczelnij styk ramy ze ścianą.
6. Wietrzenie: wietrz krótko i szeroko, żeby szyby nie parowały.
7. Drzwi balkonowe i rolety: sprawdź próg, uszczelki i prowadnice rolet.
8. Serwis: gdy okno mimo wszystko przepuszcza zimno, wezwij fachowca albo rozważ wymianę okien.

Etap pierwszy: dokładne mycie okien przed nadejściem zimy

Na początek dokładnie umyjmy okna. Nie zabierajmy się jednak do tego, gdy jest słonecznie, bo wtedy woda błyskawicznie wysycha i pozostawia na mytej powierzchni trudno usuwalne smugi. Tym bardziej nie powinniśmy myć okien na mrozie. Niska temperatura powoduje, że mokre okna w zimie stają się kruche i mogą pęknąć. Najwłaściwiej więc myć okna w dzień pochmurny i w miarę ciepły.

Do czyszczenia okien stosujmy preparaty przeznaczone specjalnie do tego celu. Sprawdzonym środkiem jest też ocet, który skutecznie usuwa tłuszcz i nadaje szybom trwały połysk. Jeśli jednak użyjemy samego octu, na szybach zostaną smugi, dlatego koniecznie wymieszajmy go z wodą. Taka mieszanka posłuży nam również do umycia ramy okien PCV, z kolei ramę wykonaną z innego materiału dobrze czyści się wodą z dodatkiem kilku kropel płynu do mycia naczyń.

Używajmy tylko miękkich ściereczek, które nie mają szwów. Doskonale nadają się do tego chłonne szmatki z mikrofibry. Bardzo dobrze zbierają kurz i zabrudzenia, a przy tym nie niszczą czyszczonej powierzchni.

Czyścić należy także nawiewniki, czyli urządzenia zapewniające zimą dopływ świeżego powietrza bez wychładzania wnętrza. Jeśli nasze okno wyposażone jest w nawiewnik, wymontujmy go i przepłuczmy w wodzie z detergentem.

Do ram z PCV nie używaj proszków i mleczek do szorowania, druciaków ani rozpuszczalników, bo rysują i odbarwiają profil. Płyn do szyb z amoniakiem nie powinien trafiać na ramę ani na okucia: może przebarwić profil i uszkodzić powłokę antykorozyjną okuć.

Czyszczenie odwodnień, czyli skąd woda w ościeżnicy

W dolnej części ramy są otwory odwadniające. Odprowadzają na zewnątrz wodę, która w czasie deszczu dostaje się między skrzydło a ramę. Gdy zatkają je liście, piasek albo martwe owady, woda zostaje w ramie. Widać ją wtedy w ościeżnicy po otwarciu okna, a przy mrozie może zamarznąć.

Otwórz skrzydło i odkurz albo wytrzyj dolny rowek ramy. Otwory przeczyść patyczkiem lub miękkim drucikiem, ostrożnie, żeby nie porysować profilu. Od zewnątrz otwory bywają przykryte małymi osłonkami. Je też oczyść. Na koniec wlej do rowka trochę wody i sprawdź, czy szybko spływa.

Etap drugi: sprawdzenie stanu technicznego okien

Kiedy okna lśnią już czystością, pora na ocenę stanu technicznego każdego z nich. Jeżeli okno z trudem się otwiera bądź zamyka, albo jeśli jest nieszczelne, to znak, że ruchome elementy okuć skrzydeł okiennych i zawiasy nie działają prawidłowo. W takim przypadku należy odpowiednio ustawić okna na zimę, a później poddać je konserwacji.

Test kartki: czy skrzydło dobrze dociska

Włóż kartkę papieru między skrzydło a ramę, zamknij okno i pociągnij za kartkę. Jeśli stawia wyraźny opór, docisk w tym miejscu jest w porządku. Jeśli wysuwa się bez oporu, skrzydło przylega za słabo. Powtórz próbę w kilku miejscach: przy klamce, przy zawiasach, na górze i na dole skrzydła. Gdy kartka wysuwa się lekko tylko w jednym miejscu, zwykle wystarczy regulacja okucia. Gdy wszędzie, obejrzyj też uszczelki.

Zimno od okna? Sprawdź, skąd wieje

W wietrzny dzień przesuń wilgotną dłoń wzdłuż zamkniętego okna, zwłaszcza przy zawiasach, klamce i w dolnych narożnikach. Możesz też przyłożyć cienki pasek bibułki i patrzeć, czy się porusza. Od tego, skąd ciągnie, zależy, co trzeba zrobić:

• między skrzydłem a ramą: za słaby docisk albo zużyta uszczelka (etap trzeci i czwarty),
• przy styku ramy z murem albo spod parapetu: szczelina przy montażu, o niej piszemy niżej w części „Jak uszczelnić okna na zimę”,
• od szyby: przy dużej szybie zimą zwykle czuć chłodniejsze powietrze i to normalne. Para między szybami oznacza jednak rozszczelniony pakiet szybowy, a to sprawa dla serwisu.

Etap trzeci: konserwacja i regulacja okien

Regulacja okien jest na tyle prosta, że można ją bez problemu wykonać samodzielnie. Dzięki niej uszczelnimy okna, co jest bardzo istotne podczas najchłodniejszej pory roku. Aby wyregulować i przestawić okna na tryb zimowy, musimy zwiększyć siłę docisku skrzydła okiennego do ościeżnicy. „Dokręcenie” okien na zimę odbywa się przy pomocy śrub mimośrodowych umiejscowionych na okuciu skrzydła. Do dociśnięcia okien na zimę potrzebny nam będzie klucz imbusowy, którym przykręcamy baryłkę śruby w stronę uszczelki, aby zwiększyć docisk, i tak też czynimy z pozostałymi śrubami.

Smarowanie okuć

Nie zapomnijmy także wyczyścić, za pomocą detergentów niepowodujących korozji, ruchome części okuć okien PCV i zawiasów okiennych, po czym nasmarujmy je smarem albo olejem maszynowym bez zawartości żywic i kwasów. To przedłuży żywotność tych elementów i sprawi, że nasze okna będą działać bez zarzutu.

Tak zaleca instrukcja konserwacji okien BUDVAR: okucia smaruje się co najmniej raz w roku, a stalowe zaczepy antywyważeniowe na ramie regularnie, żeby nie pracowały na sucho. Smar nakładaj oszczędnie na rolki ryglujące, zaczepy i zawiasy. Potem kilka razy otwórz, uchyl i zamknij okno, żeby smar się rozszedł, a nadmiar wytrzyj, bo zbiera kurz. Przy okazji sprawdź, czy nie poluzowały się śruby okuć, i w razie potrzeby je dokręć. Smaru do okuć nie nakładaj na uszczelki, do nich służy osobny preparat.

Tryb zimowy w skrócie

W większości nowszych okien PCV docisk zmienia się obrotem rolek ryglujących (potocznie grzybków) na krawędzi skrzydła. Na zimę ustawia się mocniejszy docisk, a wiosną wraca się do słabszego, bo stały mocny docisk szybciej zużywa uszczelki. W którą stronę przekręcić rolki i jak sprawdzić efekt, pokazujemy w poradniku o regulacji okien na zimę i trybie zimowym.

Etap czwarty: konserwacja uszczelek okiennych na zimę

Nawet najbardziej dokładna regulacja i konserwacja nie zabezpieczy okien przed zimnem, wiatrem i śniegiem, jeśli zamontowane w nich uszczelki są już zużyte. Zniszczone uszczelki zastąpmy w porę nowymi, wykonanymi z materiału odpornego na działanie czynników atmosferycznych, te zaś uszczelki, które nadają się jeszcze do użytku, umyjmy i posmarujmy gliceryną albo silikonowym preparatem do uszczelek.

Jak ocenić stan uszczelek

Obejrzyj uszczelkę na całym obwodzie skrzydła i ramy, także w narożnikach. Dobra uszczelka jest miękka i sprężysta: po naciśnięciu palcem wraca do kształtu. Do wymiany nadaje się uszczelka twarda, popękana, trwale spłaszczona, wysunięta z rowka albo odklejona w narożu. Sygnałem jest też chłód przy zamkniętym oknie mimo dobrego wyniku testu kartki.

Konserwacja uszczelek krok po kroku

Przetrzyj uszczelki wilgotną ściereczką i wyczyść rowek, w którym siedzą. Gdy wyschną, nałóż cienko preparat do uszczelek i rozprowadź go ściereczką. Do uszczelek nie używaj wazeliny, smaru do okuć, olejów spożywczych ani rozpuszczalników. Taki zabieg wystarczy robić raz w roku, najlepiej jesienią.

Kiedy wymienić uszczelki

Uszczelki zużywają się szybciej, gdy nikt ich nie konserwuje i gdy okno często się otwiera. Twardej i popękanej gumy konserwacja już nie uratuje, trzeba ją wymienić. Nową uszczelkę dobiera się do profilu okna, dlatego przed zakupem sprawdź model okna, na przykład na tabliczce znamionowej, albo zapytaj w salonie. Wymianę lepiej zaplanować na ciepły dzień niż na mróz, bo zimna guma jest sztywna i trudniej ją ułożyć w rowku. Więcej piszemy w poradniku o tym, kiedy wymienić uszczelki w oknie PCV.

Jak uszczelnić okna na zimę

W oknie PCV zacznij od tego, co opisaliśmy wyżej: wyreguluj docisk i doprowadź uszczelki do porządku. Zwykle to wystarcza, bo przez dobrze dociśnięte skrzydło z elastyczną uszczelką powietrze nie przechodzi.

Jeśli zimno ciągnie od styku ramy z murem albo spod parapetu, przyczyna leży w montażu, a nie w samym oknie. Drobną szczelinę od wewnątrz oczyść, odtłuść i wypełnij akrylem do okien albo silikonem przeznaczonym do PCV. Można ją też okleić taśmą paroizolacyjną. Przy większych szczelinach, przy wilgotnym lub przemarzającym murze wokół okna albo gdy mocno wieje, poproś o ocenę fachowca, bo samo zaklejenie od środka nie usunie przyczyny.

Taśmy piankowe i folie na szyby to rozwiązania doraźne, stosowane głównie w starych oknach drewnianych. W oknie PCV taśma przyklejona na ramę może przeszkadzać w domknięciu skrzydła. Więcej metod, z podziałem na miejsca nieszczelności, opisujemy w poradniku o tym, jak uszczelnić okna.

Wietrzenie zimą i parowanie szyb

Szczelne, dociśnięte na zimę okno zatrzymuje w domu ciepło, ale też wilgoć z gotowania, prania i oddychania. Dlatego zimą wietrzenie jest tak samo ważne jak uszczelnianie. Najlepiej wietrzyć krótko i intensywnie: otworzyć okno szeroko na kilka minut, kilka razy dziennie, z przykręconym na ten czas grzejnikiem. Okno uchylone na wiele godzin bardziej wychładza ściany i parapet niż krótkie, szerokie otwarcie.

Jeśli w oknie jest nawiewnik, nie zamykaj go na całą zimę. Parowanie szyb od wewnątrz zwykle oznacza za wysoką wilgotność i za mały dopływ świeżego powietrza, a nie wadę okna. Instrukcja konserwacji okien BUDVAR mówi wprost: gdy na szybach szczelnego okna pojawia się rosa, pomieszczenie potrzebuje dodatkowego nawiewu, na przykład nawiewnika okiennego. Para między szybami to inna sprawa, bo świadczy o rozszczelnieniu pakietu szybowego. Przyczyny i sposoby opisujemy w poradniku o tym, dlaczego szyby parują.

Drzwi balkonowe i rolety zewnętrzne przed zimą

Drzwi balkonowe przygotowuje się tak samo jak okna: mycie, test kartki, smarowanie okuć i konserwacja uszczelek. Więcej uwagi wymagają dół skrzydła i próg, bo tam zbiera się piasek, liście i woda. Wyczyść próg i odwodnienia. Jeśli ciężkie skrzydło opadło i ociera o ramę albo nie domyka się na górze, trzeba je wyregulować na zawiasach. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku o regulacji drzwi balkonowych.

Przy roletach zewnętrznych oczyść przed zimą prowadnice z liści i piasku. Sprawdź też, czy pancerz chodzi równo i bez zacięć. Opuszczona na noc roleta tworzy przy oknie dodatkową warstwę powietrza, która ogranicza ucieczkę ciepła. Gdy po marznącym deszczu pancerz przymarznie do parapetu, nie podnoś go na siłę i nie naciskaj w kółko przycisku napędu. Poczekaj, aż lód puści. Zobacz też rolety zewnętrzne BUDVAR.

Serwis okien przed zimą: kiedy wezwać fachowca, a kiedy pomyśleć o wymianie

Fachowca wezwij, gdy samodzielna regulacja i konserwacja nie pomagają, na przykład gdy:

• skrzydło opadło, ociera o ramę albo nie domyka się mimo regulacji docisku,
• klamka chodzi bardzo ciężko lub blokuje się w połowie obrotu,
• wieje mimo dobrego docisku i nowych uszczelek,
• między szybami pojawia się para albo szyba jest pęknięta,
• woda zbiera się w ościeżnicy, choć otwory odwadniające są czyste.

Jeśli masz okna BUDVAR, usterkę zgłoś przez formularz reklamacyjny. Przygotuj numer zamówienia albo kartę gwarancyjną. Przez ten sam formularz zamówisz też płatny przegląd okien, który instrukcja konserwacji BUDVAR zaleca robić raz w roku. Możesz też zapytać o pomoc w salonie, w którym kupiłeś okna. Przy oknach innych producentów zwróć się do firmy, która je montowała.

O wymianie okien warto pomyśleć, gdy naprawy przestają mieć sens: ramy są odkształcone, okucia zużyte, a okno mimo serwisu nadal przepuszcza zimno. Koszt wymiany zależy od liczby i wymiarów okien, wybranego profilu i pakietu szybowego, koloru, dodatków takich jak rolety oraz od sposobu montażu i demontażu starych okien. Po pierwszej rozmowie doradca BUDVAR umawia bezpłatny pomiar w domu i na jego podstawie liczy dokładny koszt. Zapraszamy po bezpłatną wycenę albo do najbliższego salonu BUDVAR. Na co zwrócić uwagę przy tej decyzji, piszemy w poradniku o tym, kiedy wymienić okna.

Aby ustawić okna na zimę, nie jest wymagana żadna specjalistyczna wiedza. Opisane powyżej zabiegi są proste i szybkie do wykonania, a takie zabezpieczenie okien przed zimą pozwoli uniknąć wysokich opłat za ogrzewanie wynikających z ich nieszczelności oraz zaoszczędzić na kosztownej naprawie czy nawet na wymianie zniszczonej stolarki.